De Oude Maya Cultuur in Copán

Hierbij presenteren we je: de Maya's!

Waar woonden de Maya's?

Verschillende periodes in de Maya geschiedenis

 

 

 


Hierbij presenteren we je: de Maya's!

De ruines van Copán
In de vallei van Copán Ruinas, in Honduras (dichtbij de grens met Guatemala), kent iedereen de Maya's. We weten dat zij, lang geleden, enorme piramides, tempels en paleizen bouwden die nu de bekende ruïnes zijn. Honderdduizenden toeristen van over de hele wereld bezoeken de ruïnes. De Maya cultuur omringt iedereen die leeft in de vallei. Soms vinden mensen zelfs stukjes keramiek op hun land.
Tegenwoordig leven er nog steeds Maya mensen in Copán, genaamd de Chortí(spreek uit: TsjorTIE). De oude Maya cultuur is duidelijk aanwezig, maar tegelijkertijd ook heel ver weg. Met deze website proberen we de Maya's beter te leren kennen – die van vroeger en die van nu!
 

 

 

 

 

 

 

 

Wie waren de Maya's?

Een hieroglief dat een dag uitbeeld in de Maya kalender

De oorspronkelijke Maya s leefden op een vergelijkbare manier als de Maya s van nu, maar tegelijkertijd ook heel anders. Ten eerste hadden ze niet de technologie van tegenwoordig - geen radio s, auto s of tv s. Maar zelfs zonder deze moderne uitvindingen wisten ze veel van astronomie, architectuur en landbouw. Ze waren heel intelligent: ze vonden de kalender uit en het nummer nul.

Een stenen hoofd van een van de reuzen die de hemel op zijn rug draagt
De Maya s van vroeger leefden van de landbouw, de visserij en de jacht. De manier waarop de oude Maya s oogsten en hun land bewerkten, wordt tegenwoordig gedeeltelijk nog gebruikt. Ze respecteerden de natuur en probeerden er zo goed mogelijk voor te zorgen. De bronnen waaruit ze hun water haalden waren heilig en vuur werd gezien als een geschenk van de hemel.

 

 

 

 

 

 

 

 

Waar woonden de Maya's?

De Maya's woonden niet alleen in Copán Ruinas. Ze leefden in een gebied van zo n 500.000 km², van het zuiden van Mexico, in Belize, in heel Guatemala, in het westen van Honduras en tot aan het noorden van El Salvador. Ook al hadden ze toen nog geen snelwegen, auto´s of vliegtuigen, ze reisden wel. De Maya's die bij de kust leefden, bezochten de dorpen in de bergen om daar hun schelpen, zout en andere schatten van de zee te aan te bieden. De mensen in de bergen ruilden jade en obsidiaan (een soort vulkaansteen dat een beetje op glas lijkt) met mensen uit de jungle in lager gelegen gebieden. Deze Maya's hadden dan weer papegaaienveren en keramiek als ruilhandel. En zelfs toen al maakten ze gebruik van een soort van geld als betaalmiddel.
De Maya Wereld
 
Cocoa vrucht en zaadjes
Het geld van de Maya's van toen waren geen Lempira biljetten (Hondurees geld) maar zaadjes van de cacaoboom. De Maya's vonden chocola heerlijk om te drinken. De zaadjes waren zo kostbaar dat de bevolking ze gebruikte als geld. Misschien klinkt dat raar, maar onthoud dat het geld van tegenwoordig ook maar een stukje papier is!
 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoe raakten de Maya's in Copán?

Zo´n 300 jaar vóór Christus ( ongeveer 2300 jaar geleden) kwamen er al mensen aan in de vallei van Copán. Zij vonden een rivier met helder water, een jungle vol dieren en een prettig klimaat. Tot dat moment waren deze mensen, die overigens geen Maya's waren, nomaden; ze reisden van plaats naar plaats. Maar ze vonden deze plek zo prettig dat ze besloten om wat langer te blijven. Zo'n zevenhonderd jaar later werd deze nederzetting bezet door Yax K'uk Mo', een Maya prins uit de stad Tikal, in Guatemala. Hij werd tot de eerste koning van Copán gekroond en zijn gevolg begon zich te mengen met de oorspronkelijke bewonders van Copán, zodat het kleine dorpje enorm groeide en al snel als Maya werd beschouwd.

Een typisch Maya huis
Popl Nah, "Mat Huis"
Deze Maya's bouwden kleine huizen en ze plantten maïs, chilipepers en tabak. Ze hielden bijen en maakten gereedschap van steen die ze vonden in de bergen. Het ging goed met de Maya's. Ze begonnen steeds grotere huizen te bouwen en ook maakten ze tempels om hun goden te eren. Terwijl de jaren verstreken, ontstond er een indrukwekkende stad in de Copán vallei.

 

 

 

 

 

 

 

 

Wie regeerden de Maya's?

Zo als je al weet was de eerste koning Yax K'uk Mo', wat betekent: "Eerste QuetzalPapagaai". Een quetzal is een groene vogel met een hele lange staart. De Maya's vonden deze twee vogels heel speciaal, daarom was het een grote eer voor de leider om zo genoemd te worden.
Yax K'uk Mo' & Yax Pasah en Altar Q
Stela
 
De koning was de belangrijkste persoon van de hele stadsstaat. De Maya's geloofden dat hij kon praten met de voorouders en met de goden. Omdat hij zo´n speciale man was, bouwden ze een prachtige tempel voor hem. Toen Yax K'uk Mo' stierf, nam zijn zoon zijn plaats in en de Maya's bouwden ook voor hem een tempel. Zo ging het jarenlang tot ongeveer het jaar 800, waarin het kleine Maya dorp was veranderd in een grote stad met meer dan 25.000 inwoners. De machtige heersers gaven orders om enorme stelae of wel grote gebeeldhouwde stenen zuilen op te richten.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Waarom verdwenen de Maya's uit Copán?

En toen, ineens... verdwenen de Maya's uit Copán. Hoewel, het ging eigenlijk helemaal niet zomaar ineens. Vele jaren zijn voorbijgegaan voordat de laatste Maya Copán verliet. Wat er aan de hand was, is dat in duizend jaar tijd de stad enorm gegroeid was. Er waren meer mensen dan ooit en iedereen moest eten. Daarom kapten de Maya's steeds meer bomen, zodat ze maïs konden planten. Dit deden ze in zo'n grote mate, dat er bijna geen bomen meer waren voor de dieren, geen brandhout om te koken, of hout om mee te bouwen. Door het omhakken van de bomen droogden de waterbronnen op, waardoor de oogst minder werd en er daardoor ontstond er honger en ziekte. Maar dit waren niet de enige problemen. De laatste koning van Copán vocht constant met de adel, de rijkste en machtigste mensen. Iedereen wilde een deel van de macht en rijkdom van de koning. Naast honger en ziektes waren er dus ook politieke problemen.
Vanwege de honger, de ziektes, de droogte en de politieke problemen besloten veel Maya's Copán te verlaten. Ze zochten naar een beter leven in andere plaatsen, net zoals tegenwoordig veel mensen naar rijkere landen migreren in de hoop daar meer geld te verdienen.

Het is niet helemaal duidelijk waarom de Maya's Copán uiteindelijke massaal verlieten. Het kan zijn dat er een natuurramp was, of één van de vele oorlogen die er in die tijd gevochten werden. We weten dat rond het jaar 850 na Chr. de machtigste mensen Copán verlieten en beetje bij beetje volgden de arbeiders en boeren. Toen er eenmaal niemand meer woonde in de huizen, bedekte de natuur ze met planten en bomen. De mooie Maya stad veranderde in wat we nu kennen als de ruïnes van Copán.
Maar de Maya's verdwenen niet van de aardbodem! Ze gingen alleen wonen in andere plaatsen en daar wonen ze nu nog!
Een piramide in Copán Ruinas

 

 

 

 

 

 

 

 

De verschillende perioden in de geschiedenis van de Maya's

De Maya geschiedenis kun je in 3 perioden verdelen:

Tijdbalk
De Pre-klassieke periode (2000 v. Chr - 250 na Chr. ) was het begin van de Maya heersschappij in vele delen van Midden-Amerika en Mexico.
De klassieke periode (250-900 na Chr.) was de meest glorieuze tijd in Copán; toen lieten de koningen majestueuze tempels bouwen en hadden ze veel macht en voorspoed.
De Post-Klassieke periode (900-1697 na Chr.) was een belangrijk tijdperk in Yucatán (Mexico). Daar was Chichén Itzá één van de meest machtige stadsstaten ooit. Toen de Spaanse overheersers kwamen, veranderde de Maya cultuur snel en was niet meer zo sterk aanwezig als daarvoor.

 

 

 

 

 

 

 

 

Wist je dat...

De naam Copán ongeveer 500 jaar geleden ontstond? In nahuatl ( een indiaanse taal in Mexico) betekent het "brug". We weten nog steeds niet hoe de vroegere Maya's de plaats “"Copán" noemden.
Ook al weten we niet hoe de Maya's van vroeger de plek Copán noemden toen ze daar woonden, we weten wél hoe ze de naam schreven. De Maya's gebruikten hiërogliefen, een soort getekende taal, en in het hiëroglief dat ze voor Copán gebruikten, kun je een vleermuis zien, die "Zotz" wordt genoemd.
Zotz
Mat patroon
Deze decoratie kun je vinden aan de voorkant van Tempel A in het archeologische park van Copán. Het is een geweven mat, een symbool van politieke macht. De leiders van de gemeenschap ontmoetten elkaar in dit gebouw, genaamd Popol Nah (Huis van de mat).