|
Waarom was de natuur zo belangrijk voor de Maya's?
|
|
Onze
Maya voorouders hadden geen radio's of auto's. Er waren geen kleine
warenhuizen of supermarkten om eten te kopen, of winkels waar ze
wasmiddel en t-shirts verkochten. Ook waren er geen gereedschapswinkels
waar ze cementblokken of metaal konden halen om huizen te bouwen.
Alles wat ze nodig hadden, haalden ze uit de natuur: brandhout om
te koken, fruit om te eten, katoen om te weven en leer om sandalen
te maken.
|
|
Daarom
was de natuur zo belangrijk voor de Maya's. En we zien dit in bijna
elk aspect van de Maya cultuur. Hun tempels bouwden ze op hoge piramides
die leken op bergen en in hun beeldhouwwerk zien we planten en dieren.
Ook geloofden ze dat de enorme ceiba of kapokboom het centrum
van het universum was en sommige goden kregen de namen van dieren!
Je ziet het, de natuur was overal om hen heen...
|
|
|
|
|
Wat voor dieren hadden de
Maya's?
|
|
De
Maya s hielden honden als huisdieren; deze hielpen bij de jacht.
Ook fokten ze een soort hond op dat niet kan blaffen en geen haar
heeft, die ze later opaten. Ze hadden eenden, maar geen kippen. In
de jungle jaagden ze op jaguars, agoutis (kleine nachtdieren) en herten.
Ze vingen vogels met kleurrijke pluimen, zoals papegaaien en quetzals
en ze gebruikten de veren als decoratie voor hun kleren en hoofdtooien.
|
Veel van de dieren
die de Maya's
kenden, zolas brulapen, jaguars, papagaaien en quetzals, leven
niet meer in de Copán vallei omdat er helaas niet meer
genoeg bos over is.
|
|
|
|
Waarom waren
dieren heilig voor de Maya's?
|
Dieren
waren erg belangrijk voor de Maya's. Ze jaagden op dieren voor eten,
maar nooit doodden ze een dier zonder een goede reden. Ze geloofden
dat elke god een dier voorstelde op aarde. Ze noemden deze heilige
dieren "nahuals". Een hele belangrijke nahual is de jaguar,
die stelde de zonnegod voor, één van de allerbelangrijkste
goden, want zonder zon is er geen leven op aarde.
|
|
|
|
|
Eigenlijk
heeft elk dier een speciale betekenis. De kikker is een symbool
van vruchtbaarheid. De slang is verwant aan de hemel. En de tweekoppige
slang, die je veel ziet in de Maya kunst, is een symbool van macht.
Het konijn is de beschermheer van de schrijvers en de aap was de
meester in wiskunde.
|
|
|
|
|
Hoe bebouwden
de Maya's hun land?
|
Elke
familie had een stuk land waar ze gewassen plantten, maar er waren
ook gemeenschappelijke velden waar iedereen hielp met planten en
oogsten. De Maya's van toen bewerkten het land soms net als tegenwoordig,
maar er zijn ook verschillen. Ze hadden geen enkele soort metaal,
dus ook geen kapmessen, of ploegen, of ossen om de grond te ploegen.
Er zouden nog vele jaren voorbijgaan voordat de Spanjaarden koeien,
ossen en paarden meebrachten. De Maya's hadden alleen gereedschap
van steen en hout om mee te werken. Ze gebruikten stokken en spaden
die lijken op het gereedschap dat wij nu gebruiken.
|
|
De
Maya's verbrandden hun land, want dat was de gemakkelijkste manier
om het schoon te krijgen en het voor te bereiden op de volgende
oogst. Ook is de as van de bomen en planten goede mest voor de
volgende oogst. Het probleem is dat het verbranden maar één
keer in de 2 a 3 jaar kan, omdat het de voedingsstoffen in de
grond vernietigt en niets overlaat voor nieuwe gewassen. Na de
verbranding is de grond niet bruikbaar voor een bepaalde tijd.
Elke 2 a 3 jaar moesten de Maya's een deel van hun bos kappen
om nieuwe velden te creëren. Nu weten we dat het verbranden
van land de lucht vervuilt en het oncontroleerbare vuren kan veroorzaken.
Daarom moeten we het verbranden van land vermijden!
|
 |
|
|
|
Waarom heten de Maya's "mensen van maïs"?
|
De `Popol
Vuh´ is een eeuwenoude tekst die zo belangrijk is voor de
Maya's, dat je het kunt vergelijken met wat de Bijbel betekent voor
christelijke mensen. Volgens de Popol Vuh, is de mens op deze manier
ontstaan:
In het begin was er niets, alleen duisternis. De Maya goden besloten
om de aarde te creëren. Eerst creëerden ze land en water.
Maar er was geen leven, geen beweging en er waren geen wezens om
hen te bedanken. Daarom creëerden ze dieren. Maar toen ze de
dieren vroegen om hun mond te openen en te praten tegen hun scheppers,
konden de dieren alleen maar piepen, grommen en brullen.
|
|
|
|
Daarom besloten de goden om mensen te creëren. De eerste
mens, een man, maakten ze van klei. Maar de arme man kon niet zien
noch praten en al snel viel hij uit elkaar. Ze probeerden het opnieuw
en schapen een man van hout. Deze man kon praten, maar hij had geen
ziel en hij vergat om zijn scheppers te bedanken. De goden dachten
er nog één keer lang en hard over na en besloten om
een man te creëren, van wit en geel gemalen maïs. Deze keer
was hun creatie een succes. De man liep, sprak en bedankte de goden
voor zijn bestaan. Daarom staan de Maya's bekend als de “"mensen
van maïs".
|
|
|
Wat was het
belangrijkste eten voor de Maya's?
|
|
|
Maïs
was het belangrijkste eten voor de Mayas. Hetzelfde geldt voor de
Honduresen van tegenwoordig! Ze maakten tamales en een heet
drankje genaamd atole en al helemaal hielden ze van maïskolven.
In Copán, hadden ze geen tortillas, kleine pannekoeken
van maïsmeel
die vandaag de dag in heel Midden-Amnerika bij iedere maaltijd geserveerd
worden. Weet je hoe we dit weten? Omdat we in de vallei nooit comales
hebben gevonden, de platte pannen die Hondurezen gebruiken om hun
tortillas op te bakken. De Maya's beschouwden de maïsplant
als een heilige plant, niet alleen omdat ze het iedere dag aten, maar
ook omdat ze geloofden dat zijzelf zijn ontstaan vanuit maïs,
zoals de Popol Vuh zegt. Ze relateren ook de levenscyclus van maïs
aan hun eigen levenscyclus. De plant wordt geboren uit het zaad, groeit
en geeft fruit, totdat die sterft en dan begint de cyclus weer met
een andere plant die wordt geboren uit het zaad van de dode plant.
Maïs was zo belangrijk dat zelfs de goden hielpen met het oogsten. |
Naast maïs, plantten
de Maya's paprika's, tomaten, pompoenen, zoete aardappelen en
bonen. Ze aten ook advocaat, koriander, een medische plant genaamd
azapote en nog veel meer fruit dat ze vonden in de bossen,
zoals mango's en papaja's. Maya's aten niet veel vlees, maar eens
in de zoveel tijd jaagden ze op herten. Bij hun huizen hielden
ze eenden en een soort hond die geen haar had en ook niet kon
blaffen. Deze honden waren geen huisdieren; ze werden gefokt en
opgevoed om gegeten te worden! Ook aten de Maya's riviervis, cassave
en honing van de bijen die ze hielden.
|
|
|
|
|
Wat voor soort
eten kenden de Maya's niet?
Er is veel eten dat
tegenwoordig normaal is in Copán, maar dat nog niet bestond
in de tijd van de Maya's. Koffie is bijvoorbeeld nu één
van de belangrijkste gewassen in de regio en veel mensen drinken
het, maar het werd pas geïntroduceerd vele jaren nadat de
Maya's Copán verlieten. De Maya's kenden ook geen rijst
of bloem. Er waren geen koeien, dus de Maya's van toen aten geen
rundvlees en dronken geen melk. En omdat ze geen kippen hadden,
kenden ze ook niet het plezier van een gebraden kippepoot! Andere
dingen die de Maya's niet aten of kenden waren: chips, frisdrank,
watermeloen, sinasappels,
mandarijnen, snoep, instant soep of ijs. Die arme Maya's!
|
|
|
|
|
Wist je dat...
|
|
Veel van de Spaanse namen
voor fruit en groenten komen van de Maya's of van andere indiaanse
talen, zoals tomate (tomaat), ayote (pompoen), chocolate,
achote (een soort van specerij) en aguacate (avocado). |
|
De Maya's
plantten verschillende typen maïs, waaronder blauwe maïs.
Kun je je voorstellen: een blauwe tortilla!?
|
|
| |
De Maya's
geloofden dat als een man stierf als een strijder, zijn ziel in een
vlinder veranderde. |
|
| |
