Wie was de eerste koning van Copán?
|
De eerste koning of
heerser van Copán werd niet geboren in Copán, maar
in de Tikál. In die tijd was Tikál een grote Maya
stad, gelegen in wat nu de Petén regio is in Guatamala.
De naam van de eerste heerser was Yax K'uk Mo', wat betekent:
Eerste Quetzal Papagaai. De quetzal en papagaai waren speciale
vogels voor de Mayas, daarom was het een grote eer om zo genoemd
te worden. Yax K'uk Mo' kwam waarschijnlijk naar Copán
rond het jaar 426. Het dorp Copán was toen nog niet zo
groot en Yax K'uk Mo' nam het over zonder problemen. Vanaf dat
moment was hij de heerser van Copán en had hij alle macht.
|
Toen
Yax K'uk Mo' stierf, nam zijn zoon Popol Hol de troon over en gaf
vervolgens de heerschappij weer over aan zijn zoon toen hij stierf.
Zo hadden alle heersers Yax K'uk Mo' als hun voorouder. Beetje bij
beetje werd het Kleine dorp Copán een grote Stad met een
populatie van meer dan 25.000 mensen.
|
|
|
|
|
Hoe
werd de koning gekroond?
| |
Als
een koning stierf, nam de oudste zoon de troon over en de leeftijd
maakte hierbij niet uit. Hierdoor kwam het weleens voor dat een
nieuwe koning nog heel jong was, een kind nog! Het leven van de
nieuwe, jonge heerser was nooit gemakkelijk. Hij moest belangrijke
beslissingen nemen en ook een dapper strijder zijn. Hij nam deel
in vele religieuze ceremonies en op de leeftijd van 5 of 6 jaar,
offerde de jongen al zijn bloed!
Door de oude Maya muurschilderingen en aardewerk weten we dat de
kroning een heel belangrijke ceremonie was. De toekomstige heerser
zat op een kussen, bedekt met de pels van een jaguar en de priesters
zetten hem een hoofdtooi op, die versierd was met jade en zeeschelpen.
De nieuwe heerser ontving ook een staf, een symbool voor zijn macht.
|
De
oude Mayas wisten wel hoe ze een goed feest moesten geven! Muzikanten
speelden op hun trommels, fluiten, zeeschelpen en ratels, terwijl
de gasten dansten en de dichters hun nieuwste gedichten opdroegen.
Helaas zijn er niet veel gedichten en liederen bewaard gebleven,
maar door de beelden die zijn gevonden op de muren en via de muziek
die de Maya s van tegenwoordig maken, kunnen we ons inbeelden
hoe de feesten vroeger geweest moeten zijn.. |
|
|
|
|
Hoe werden de koningen begraven?
Normaal werden de mensen begraven rondom hun huis, maar de heerser
was zo belangrijk dat hij een speciale begravenis verdiende. De
Maya's bereidden een tombe voor hem binnenin een van de tempels,
waarin ze het lichaam van de heerser plaatsten. In zijn mond plaatsten
ze graankorrels, zodat de koning iets kon eten op weg naar de onderwereld.
|
|
|
|
|
Ze lieten
ook stukjes jade bij hem achter, voor het geval hij iets moest offeren
aan de goden van de onderwereld. Ook legden ze prachtige en belangrijke
geschenken bij hem neer: keramiek met daarin wierook en eten, zeeschelpen,
dierenhuiden, en sieraden. Alles even mooi en waardevol zodat de
dode heerser zijn reis kan vervolgen in rijkdom en weelde.
|
|
|
|
Hoe kleedden
de koningen zich?
|
Dankzij
de muurschilderingen, beeldhouwsels en andere overblijfselen van
de oude Maya's weten we behoorlijk wat over hoe de koningen zich
kleedden. En dat was heel anders dan hoe wij ons tegenwoordig kleden!
De koningen droegen geen broeken maar een lendendoek: een nauw,
lang kledingstuk dat om de heupen en tussen de benen werd gedraaid.
Het lijkt een beetje op een luier van een baby. De doeken werden
versierd met parels en veren en er werden figuren op geborduurd.
Voor ceremoniën wikkelden ze hun hoofden in lange repen stof
en versierden ze deze tulband of hoofdtooi met quetzalveren en zeeschelpen.
Soms werd hun lange haar ingevlochten en ze hielden ervan om het
te versieren met sieraden van jade. Ze droegen ringen in hun neuzen
en lippen en ook hadden ze oorringen. Hun polsen, knieen en enkels
werden versierd met armbanden en enkelbanden en rond hun middel
droegen ze leren riemen die soms versierde platen van jade aan de
voorkant hadden. Vaak hingen ze menselijke schedels aan hun riemen!
Voor sommige eventen beschilderden ze hun lichaam. |
|
Omdat
de Maya's alleen de belangrijke mensen afbeelden in hun schilderingen
en standbeelden, weten we niet veel over hoe de gewone Maya's
zich kleden. Maar sommige aanwijzingen geven aan dat ook zij lendedoeken
droegen, alleen niet zo mooi versierd als die van de vorsten.
Ze droegen capes over hun schouders, maar ook deze waren simpeler
dan die van de belangrijke mensen. Als schoenen droegen de Maya'
s sandalen. Over het algemeen kunnen we zeggen dat hoe belangrijker
de persoon was, hoe meer versierd de kleding was. Vrouwen droegen
een 'huipil' (spreek je uit: 'wie-piel'), een simple katoenen
jurk die bij sommige gebeurtenissen geborduurd was rondom de nek.
In Guatamala en Mexico kleden vele vrouwen zich nog steeds zo.
De symbolen die ze in de huipils borduren vertellen waar de vrouwen
vandaan komen, van welke familie ze zijn en nog veel meer!
|
|
|
|
|
Wie was 18
Konijn?
|
|
18
Rabbit, of Waxaklajuun Ub'Aah K'awiil (zijn naam in Maya) was een
van de belangrijkste koningen van Copán. Hij werd gekroond
in het jaar 695 gedurende een glorieuze periode van het koninkrijk.
Het was de gewoonte om de oudste zoon te kronen, maar in dit geval
braken ze met de traditie. 18 Rabbit was een jongere zoon. Hij was
intelligent, nieuwsgierig en had al naar veel verschillende plekken
in de Maya wereld gereisd. Hij hield van kunst en was degene die vele
stelae liet bouwen. In elk van deze beelden wordt een god uitgebeeld.
De koning deed dit om te benadrukken dat ook hij goddelijk was. Er
is een prachtig standbeeld van 18 Rabbit met nog steeds intacte afbeeldingen
aan beide kanten van het de stela. Aan de oost kant (waar de zon opkomt,
een symbool van een nieuwe dag en het leven), zien we een jonge heerser.
Aan de andere kant kijkt 18 Rabbit naar het westen (waar de zon onder
gaat aan het eind van de dag en wat ook het einde van het leven betekent).
Daar wordt hij afgebeeld als een oude man met een baard. |
18
Rabbit bouwde ook het speelveld in Copán, dat is degene die
we vandaag de dag nog steeds kunnen bewonderen. Maar een aantal
maanden nadat de constructie af was, werd 18 Rabbit gevangen genomen
door strijders van Quiriguá, een Maya stad in de buurt van
wat tegenwoordige de grens tussen Guatamala en Honduras. In het
jaar 738, nadat hij koning was geweest voor 43 jaar, stierf 18 rabbit
toen de heerser van Quiriguá zijn hoofd afhakte. |
|
|
|
|
|
Wie zijn de figuren op het Altaar Q?
|
|
|
Altaar
Q is één van de meest bekende altaren van de archeologische site in
Copán. Het is een grote kubusgevormde steen die de Maya's gebruikten
om dieren te offeren aan de goden. Aan elke kant, hebben ze inscripties
ingegraveerd. Aan iedere zijde zijn vier figuren afgebeeld. Vroeger
dachten de archeologen dat dit de sterrenkundigen waren, maar nu weten
we dat het de eerste zestien koningen van Copán zijn. Aan de voorkant
zien we de stichter van het rijk, Yax K'uk Mo', hij geeft de scepter
van het gezag ( een uitvoerig versierde staf of stok) over aan Yax
Pasah, de één na laatste koning van Copán die dit altaar liet bouwen.
|
De heerser Yax Pasah
had vele problemen gedurende zijn heerserij, onder andere honger
en ziektes. Ook keerden sommige hoogaanziende mensen zich tegen
hem en zij wilden een deel de politieke macht en voorspoed van
de koning. Om de mensen te laten zien dat hij goddelijk was en
degene was die recht had op alle macht, beval hij dat dit altaar
gebouwd zou worden waar afgebeeld werd dat hij de macht direct
van de stichter van het rijk Copán krijgt.
|
|
|
|
|
Wie was de
laatste koning van Copán?
|
De laatste koning
van Copán heette Ukit Took en hij besteeg de troon in het
jaar 822, in een tijd, zoals we al zagen, dat er vele problemen
in Copán waren. Ukit Took wilde de mensen zijn macht laten
zien door Yax Pasah na te doen. Hij beveal de bouw van een altaar
dat net zo beroemd zou moeten worden als het Altaar Q. Maar zijn
problemen verergerden en het is hem nooit gelukt om het altaar af
te krijgen. Er is maar één van de vier zijden af.
We weten niet of Ukit Took stierf in Copán of dat hij is
gevlucht, maar wat we wel weten is dat toen zijn regering eindigde,
ook de hoogtijd van Copán voorbij was.
|
|
|
|
|
Wist je dat...
| |
Mensen
met een fysieke vervorming (zoals schele ogen, kreupel, dwergen,
of gebochelde mensen, enz.) werden gezien als goddelijk en werden
gerespecteerd. De Maya's geloofden dat hun lichamen als huizen waren
voor de goden.
|
|
De Maya
heersers werden niet ‘"Jan" of "Willem"
geoemd. Hun namen hadden altijd iets met de goden en de natuur te
maken, zoals: Gerookte Aap, 18 Konijn (je ziet de hieroglyf met
zijn naam aan de rechterkant), Gerookte Slak, Eerste Quetzal Papagaai,
en Maan Jaguar. Een uitzondering was de tweede heerser, Popol Hol,
wat "Mat Hoofd" betekent.
|
|
|
|
De kledingkast
van de oude Maya's was heel anders dan die van ons. Tegenwoordig
zien we nooit een volwassen man iets dragen dat lijkt op een luier!
Maar voor de Maya's was dit heel gewoon. Wat niet gewoon was, was
je navel laten zien, dat werd gezien als onbehoorlijk!
|
|
| |
