|
Hoe telden
de Maya's?
|
De
Maya's waren goed in wiskunde. Net als wij konden ze optellen, aftrekken
en grote nummers noteren. Besef je je wel dat wij eigenlijk maar
tien cijfers gebruiken? Dat zijn: 0,1,2,3,4,5,6,7,8, en 9. Dit heet
een decimaal systeem. Om hele grote nummers te schrijven, gebruiken
we dezelfde tien cijfers in verschillende combinaties, zoals 36,865.
Dit is een groot getal, maar we gebruiken altijd een combinatie
van dezelfde tien cijfers. In dit geval zijn dat: 3,6,8 en 5.
|
|
Het
systeem dat de Maya's gebruikten was heel anders. Ze gebruikten
niet dezelfde cijfers, maar andere symbolen. Ze hadden maar drie
symbolen, dat waren: een punt (die stelde 1 eenheid voor), een streepje
(dat stelde 5 eenheden voor) en iets wat lijkt op een schelp, wat
het cijfer "nul"’ voorstelt. Met deze drie symbolen
waren de Maya’'s in staat om hele grote nummers te schrijven,
tot in de miljoenen!
|
|
|
|
| |
Wat
voor wiskundig systeem gebruikten de Maya's?
|
|
|
De
Maya's gebruikten niet het decimale systeem van tientallen, wat
betekend dat ze niet telden in tientallen, maar een waarin ze met
twintigtallen telden. Het kan zijn dat ons tientallig systeem is
gebaseerd op de tien vingers van onze handen. Misschien dat de Maya'
s ook hun tien tenen meetelden! Met de punten en streepjes, konden
ze tellen tot 19. als we het nummer 0 meetellen, kunnen we zeggen
dat het 20 cijfers waren. Na dit punt moesten ze de cijfers telkens
herhalen, maar niet zoals wij dat doen, van links naar rechts, maar
van beneden naar boven. Dit lijkt misschien een beetje raar voor
ons, maar voor hen was het heel normaal, zo groeien de planten immers
ookl!
|
|
| |
|
Wat is precies het
cijfer "nul"'?
|
Het
cijfer nul is heel apart, want het is niets. Als je nul van iets
hebt, heb je er geen één. Maar het cijfer nul is heel
belangrijk in de wiskunde, want het symboliseert niets of leegte.
Stel je eens voor dat we het cijfer 0 niet kenden. Je leraar geeft
je 3 snoepjes, jij eet er 2 en geeft de ander aan een vriend en
ineens vraagt je leraar hoeveel snoepjes er nog over zijn. Hoe antwoord
je dan? Geen! In Andere woorden, nul. Om juist te kunnen optellen
en af te trekken, heb je het cijfer nul nodig.
De Maya's vonden de betekenis van het cijfer 0 uit lang voordat
het tot anderen doordrong. Dit is heel speciaal, want het cijfer
0 is behoorlijk ingewikkeld.
|
|
|
Voor
de Maya's, betekende nul niet alleen "niets". Het betekende
ook dat er niets mistte! Het is een beetje moeilijk om te begrijpen,
maar bedenk eens dat je heel veel hebt gegeten: je hebt nu nul
honger! Of in andere woorden, je mist niets...
|
|
| |
|
Bestudeerden de Maya's de sterren?
|
|
De oude
Maya's waren zeer geinteresseerd in sterrekunde. Ze bestudeerden
de sterren elke nacht en wisten precies wanneer en waar ze zouden
verschijnen. Ze bestudeerden hen vanaf speciale gebouwen genaamd
observatietorens. Deze waren heel hoog en hadden een open deur of
raam waardoor ze de hemel, de sterren en planeten heel goed konden
zien. Ze hingen gekruiste stokken of palen in het raam zodat ze
elke plaats van een ster konden zien in vergelijking met de anderen.
Elke nacht noteerden ze de tijd en positie van de sterren en nadat
ze dit jaren hadden gedaan konden ze precies voorspellen welke ster
op welke plek zou verschijnen. De sterrekundigen van tegenwoordig
doen precies hetzelfde, maar het grote verschil is dat de Maya's
geen mooie en handige apparaten hadden die tegenwoordig worden gebruikt.
Ze gebruikten alleen hun ogen en ze hadden HEEL VEEL geduld.
|
|
De
Maya's geloofden dat het leven op aarde verwand was aan de planeten
en de sterren, dat het leven op aarde een afspiegeling was van
de planeten en de sterren. Ze geloofden dat een kind dat werd
geboren op een bepaalde dag, was geboren met de karakteristieken
van die dag. Wát de Maya's ook deden, het hing af van de
planeten. Bijvoorbeeld, ze konden niet de velden beplanten op
zomaar een dag. Nee, alles hing af van de planeten. De Maya's
zagen de sterren en de planeten als goddelijk. Elke planeet werd
vertegenwoordigd door zijn eigen god of godin. Weet je nog dat
de Maya's een zonnegod en een maan god hadden? Ook hadden ze een
god die de planeet Venus vertegenwoordigde en nog velen meer.
|
|
|
| |
|
Wat is een kalender?
|
Een
kalender is een systeem om de tijd te meten. Wij meten in seconden,
minuten, uren, dagen, weken, maanden en jaren. Kalenders helpen
ons met plannen van gebeurtenissen en het plaatsen van onszelf in
de tijd, zowel in het verleden als in de toekomst. Stel je eens
voor dat we geen kalender hadden, het zou heel moeilijk zijn om
dingen te zeggen als: ik zie je volgende dinsdag. Of: ik vond kerstmis
2006 heel erg leuk. Net als de Maya kalender heeft de onze te maken
met de planeten. Een voorbeeld: een maand is de tijd die de maan
nodig heeft om, om de wereld te draaien en een jaar is de tijd die
de aarde nodig heeft om, om de zon heen te draaien.
|
|
|
|
|
Zelfs
de dagen van de week verwijzen naar de planeten:
Maandag - Maan
Zaterdag - Saturnus
Zondag - Zon
|
|
| |
Is de Maya
kalender anders?
|
|
|
Wat
zo interessant is, is dat de Maya kalender erg lijkt op de kalender
die we nu gebruiken. Het had ook een systeem van 365 dagen. Het grote
verschil is dat de Maya's niet één kalender gebruikten,
maar drie! Eentje leek heel erg op de onze. Een ander was heilig en
werd meer gebruikt voor religieuze ceremoniën. Ze hadden er ook
nog één die stond bekend als "de lange kalender"
, die ze gebruikten om naar verre gebeurtenissen te verwijzen, zowel
in de toekomst als in het verleden. |
De
Maya's gebruikten de drie kalenders tegelijkertijd. Het systeem
was best ingewikkeld, maar zelfs de boeren deden niets zonder
ee beroep te doen op de kalender. Stel je voor dat je een bruiloft
organiseert op een dag die eigenlijk ongeluk brengt!
|
|
| |
|
Hoe ziet de
Maya kalender er uit?
|
De Maya
kalender die het meeste op de onze lijkt heette de "Haab",
oftewel de zonnekalender. Die had 18 maanden met elk 20 dagen. Maar
18 keer 20 is 360 dagen, dus missen er 5 dagen om het jaar vol te
maken. Daarom plaatsten de Maya's die 5 dagen aan het eind van het
jaar en ze geloofden dat deze dagen ongeluk brachten.
Elke dag
van de 20 dagen van de maand had zijn eigen naam en een eigen god
of godin. Wat een verschil met onze kalender! Wij hebben maar 7
namen voor de dagen.
|
|
|
| |
|
Wist je dat...
|
|
De Maya's
hadden ook een andere manier voor het schrijven van nummers, met ingewikkelde
hiërogliefen. Deze lieten afbeeldingen zien van de gezichten
van goden, de beschermheiligen van de cijfers. Ze gebruikten deze
hiërogliefen alleen voor datums gegraveerd in altaren, beelden
en gebouwen. In het dagelijks leven was dit veel te veel werk. Stel
je voor dat je op die manier moet opschrijven hoeveel koffiebonen
iemand moest betalen voor een jaguar huid! |
|
Voor
de Maya's, was cijfer 3 heel speciaal, omdat er drie niveaus van
het universum waren: de hemel, de aarde waar de mensen leefden en
de onderwereld.
|
|
| |
Het cijfer
9 was ook heel belangrijk en is verwand aan de vruchtbaarheid, want
een zwangerschap duurt negen maanden en een maïszaadje heeft
negen dagen nodig om te ontkiemen. |
|
| |