Wat is archeologie?
|
Archeologie is de studie over hoe mensen vroeger leefden. Mensen
die archeologie studeren heten archeologen en zij zijn geïnteresseerd
in mensen uit het verleden: hoe ze hun huizen bouwden, hun kunst,
hun godsdienst, voedsel enz. Ze willen niet alleen weten hoe de
heersers en hun families leefden, maar ook wat de gewone mensen
aten of hoe de vrouwen gekleed waren. Archeologen leren over het
verleden door overblijfselen van gebouwen te bestuderen en de voorwerpen
die ze daarin vinden. Dit zijn allemaal overblijfselen van vroegere
culturen. Het kunnen stukken keramiek zijn, botten, gebouwen, muurschilderingen,
gereedschap of welk ander soort object dan ook. De archeologen leren
het meeste van deze voorwerpen als ze ze vinden op precies dezelfde
plek vinden waar ze achter gelaten waren. Als je bijvoorbeeld een
stuk aardewerk vindt in wat ooit een keuken was, dan is het logisch
om de conclusie te trekken dat het aardewerk waarschijnlijk van
een pan komt waarin gekookt werd. Maar een stuk aardewerk zonder
informatie over waar het gevonden is, kan van alles zijn!
|
|
Om de
mensen uit het verleden te bestuderen, moet je je bedenken dat ze,
ondanks de verschillen, erg op ons lijken.
Ze aten, sliepen, werden verliefd, ze hielden van lachen en dansen
en ze moesten ook gebuik maken van het toilet, net als wij! |
|
|
|
| |
|
Hoe onderzoek je een archeologische plek?
|
|
Allereerst
selecteren de archeologen een site waar ze verwachten interessante
overblijfselen te vinden. Soms worden deze plekken geselecteerd omdat
er allerlei verhalen over rondgaan, andere keren vinden boeren interessante
voorwerpen op hun land. De volgende stap is het meten van de plek
en het maken van een gedetailleerde kaart. Nadat de plek zorgvuldig
schoongemaakt is, beginnen de archeologen met opgraven. Ze graven
voorzichting om te zien wat onder de eerste lagen van modder en vuil
ligt. Als een archeoloog iets vindt, word het object of kunstvoorwerp
schoongemaakt, gelabeld en weggezet nadat de precieze plek waar het
is gevonden op de kaart is aangegeven.
|
|
De gevonden
voorwerpen worden gewoonlijk opgeborgen in een labaratorium of een
onderzoekscentrum waar ze worden gemeten, gefotografeerd, getekend
en dan netjes gearchiveerd. Soms worden er chemische tests gedaan
om te zien hoe oud ze zijn. Als het voorwerp een bot is, word er
getest of het van een mens of een dier is. Als alle vondsten netjes
zijn opgeborgen en alle opgravingen zijn gedaan en de archeologen
zoveel mogelijk informatie hebben verkregen via het onderzoek, beginnen
ze met het schrijven van hun theoriën over hoe de mensen in het
verleden leefden!
|
|
|
| |
|
Zijn alle
vondsten schatten?
|
De meeste
kunstvoorwerpen die worden gevonden zijn geen schatten. Het is mogelijk
dat tijdens een opgraving duizenden kleine stukjes aardewerk worden
gevonden, maar nooit een hele beker. Misschien worden er honderden
stukjes bot gevonden die niet interessant genoeg zijnom ze te laten
zien in een museum. Dat betekent echter niet dat ze niet belangrijk
zijn! Bijvoorbeeld het feit dat er botten van kalkoen zijn gevonden
op een Maya site betekend waarschijnlijk dat Maya's kalkoen aten.
En dat er nooit kippenbotten zijn gevonden, betekent dat de Maya's
nooit een gebraden kippetje hebben gegeten!
|
|
|
|
|
Al deze
informatie is heel belangrijk, maar niet interessant genoeg om tentoon
te stellen in een museum. Wie is nou geïnteresseerd in het zien
van duizenden stukjes bot van een kalkoen? In het museum en in de
boeken over de Maya's zien we maar een klein deel van alles dat
er is gevonden. Maar onthoud dit: ook al is een voorwerp niet zo
spectaculair, dat betekend niet dat het ons geen belangrijke informatie
kan geven over hoe de Mayas leefden.
|
|
|
| |
|
Is de archeologie een avontuurlijk beroep?
|
Elke
archeoloog zal je waarschijnlijk vertellen dat hij of zij de beste
baan in de wereld heeft! En zeker weten dat het heel spannend is
om de mysteriën van de oude Maya's en andere culturen te ontrafelen.
Om door tunnels te kruipen, om een koninklijke tombe te vinden en
om Maya hierogliëfen te ontcijferen… Soms is het werk gevaarlijk
en zijn komt de archeooloog in aanraking met harige spinnen en giftige
slangen. En hoe geweldig en mooi is het niet om een speciaal object
of gebouw te ontdekken dat een heel nieuw licht schijnt over wat
we al wisten van de Mayas...
|
|
Maar
niet elke archeoloog is op zoek naar een belangrijke tempel of
de tombe van een koning. Vaak is het werk van een archeoloog heel
saai en zit hj of zij duizenden stukjes aardewerk op te graven
in de brandende zon of in de stromende regen. Of wat dacht je
van het tekenen van honderden stukjes bot in het labaratorium?
Maar elke archeoloog zal je vertellen dat het het waard is om
meer te leren over het verleden!
|
|
|
| |
|
Hoe kan afval belangrijk zijn?
Archeologen zijn heel
blij als ze een plek vinden waar mensen van vroeger hun vuilnis
gooiden, want hier kunnen ze een hoop informatie uit halen. Bedenk
maar eens wat een archeoloog uit de toekomst te weten kan komen
over ons leven als hij onze vuilnisbak onder de loep neemt!. Hij
weet precies wat we graag eten: chips, soda, snoep en ook dat
we niet altijd de vuilnisbak gebruiken voor ons afval!
|
|
|
|
|
| Bedenk
nu eens wat de Mayas allemaal weggooiden: overblijfselen van hun avondeten,
oud speelgoed, gebroken aardewerk, sandalen die niet langer in de
mode waren, een gebroken ketting of een lendedoek. Niet al dit afval
is bewaard gebleven. Van het eten bijvoorbeeld zijn alleen de botten
over. Alles dat gemaakt is van hout, papier of textiel is waarschijnlijk
weggerot zonder een spoor achter te laten. Maar steen, aardewerk en
sommige stukken leer zijn soms bewaard gebleven en dat zijn nu stukjes
van een puzzel over het leven van de Maya's. |
|
| |
|
Hoe begon
de archeologie in Copán?
|
|
|
Het eerste
archeologisch onderzoek in Copán was in het jaar 1834. Sinds dat moment
hebben honderden specialisten de plek onderzocht. Elke keer als er
weer iets nieuws wordt gevonden, weten de archeologen meer over het
verleden. De eerste archeologen maakten veel fouten. Ze geloofden
bijvoorbeeld dat de figuren op het Altaar Q beroemde sterrenkijkers
voorstelden, maar nu weten we dat het de eerste zestien koningen van
Copán zijn. Het is niet dat de eerste archeologen niet slim waren,
ze hadden gewoon niet al de informatie die wij nu hebben en ook hadden
ze al die mooie apparaten die tegenwoordig voor de archeologie worden
gebruikt toen nog niet. |
Toen de eerste archeologen
naar Copán kwamen, waren ze onder de indruk van de hiërogliefen
die ze vonden, maar ze hadden geen idee dat het een manier van
schrijven was. Ze dachten dat de hiërogliefen alleen maar versiering
waren. Tegenwoordig kunnen de archeologen zo'n 85% van de hiërogliefen
ontcijferen en dat is enorm belangrijk, want deze hiërogliefen
geven ons een heleboel informatie, zoals datums en namen van de
heersers.
Vanwege alle nieuwe ontdekkingen denken we nu heel anders over
de Maya's dan zo'n honderd jaar geleden. Maar de archeologen weten
nog steeds niet alles. Het is heel goed mogelijk dat een nieuwe
ontdekking morgen alle theoriën van vandaag weer kan veranderen!
|
|
|
| |
|
Waarom is Copán
een toeristenbestemming?
Sinds de ruïnes van
Copán zijn ontdekt, heeft de plek altijd mensen aangetrokken.
De eerste ontdekkingsreizigers kwamen naar de jungle om te zoeken
naar mysterieuze gebouwen en beelden. Vervolgens kwamen geleerden
om een blik te werpen op de monumenten en kunstvoorwerpen. Toen
Copán begon te groeien en de wegen beter werden kwamen er meer
mensen om met hun eigen ogen de sporen van de Maya's te zien.
Vandaag de dag komen er honderdduizenden bezoekers van over de
hele wereld om het mooie archeologische park te bezoeken. Het
is een prachtige plek waar je over de Maya cultuur kunt leren
of alleen al kan genieten van de omgeving. Natuurlijk blijven
de archeologen werken op de site, maar meer dan alles is het een
belangrijke toeristische plek geworden.
Vroeger reisden
mensen te paard en moesten ze kreken en rivieren oversteken. Ze
brachten de nacht door in het dorp Copán Ruinas bij lokale boeren
die hun eten met hen deelden. Tegenwoordig arriveren bezoekers
met de bus of met de auto en verblijven ze in een van de vele
hotels in het dorp. Ze eten in restaurants en kopen souvenirs
op de markt of in winkels. Copán Ruinas is heel erg veranderd
in de afgelopen jaren vanwege het erfgoed van de Maya's. Als de
Maya's er niet geweest waren dan waren al deze mensen nooit gekomen!
|
|
|
| |
|
Wist je dat...
|
|
Tatiana Proskouriakoff
was een beroemde Russische kunsthistoricus die zo´n 50 jaar geleden
werkte op verschillende Maya sites. Ze was niet alleen een heel enthousiaste
historicus en archaeologe maar ook een geweldige kunstenaar. Haar
schilderijen van hoe zij dacht dat de Maya wereld eruit zag in het
verleden, zijn nog steeds heel beroemd. |
|
De eerste
archeologen die de Maya site in Copán Ruinas bekend maakten in de
wereld, waren John Lloyd Stephens en de kunstenaar Frederic Catherwood,
die Copán bezochten in 1839. Dankzij het boek ' Incidents of Travel
in Central America, Chiapas and Yucatan`, leerden veel mensen de
Maya cultuur kennen in een tijd dat er maar heel weinig over bekend
was en aan archeologische sites weinig waarde werd gehecht. John
Lloyd Stephens kocht de site in Copán voor maar 50 dollar!!!
|
|
|
|
In 1576 beschreef
de Spanjaard Diego García de Palacio de Maya ruïnes in een brief aan
de koning van Spanje, Philip II. Hij noemde de naam Copán, zoals het
dorpje in de buurt heette. Toen dit dorp begon te groeien noemden
de inwoners het San José el Obrero, maar toen de Maya ruïnes bekender
werden, werd het dorp bekend als Copán Ruinas, en zo heet het nog
steeds, zowel het dorp als de gemeente. |
|
| |
